Trabzon Devlet Tiyatrosu
|
Trabzon Şehir Tiyatrosu
|
Trabzon Sanat Tiyatrosu
|
| |
KTÜ Tiyatro Kulübü  |
|
 Ayrıntı Görmek İçin Bölüm Seçiniz |
TRABZON'DA TİYATRO MİLAT ÖNCESİNDEN
Trabzon'un tarih sahnesinde görünüşü M.Ö. 2000 yıllarına kadar dayanır. Bu 4000 yıllık tarihsel süreci şöyle bir incelediğimizde Trabzon'un tiyatro ile tanışması günümüzden 1400 yıl kadar öncedir. M.S. 6. yy'da KOMNEN dönemi imparatorlarından Adnan Trabzon'a geldiğinde Kent-puar'daki (şimdiki Kindinar) "Kral sa¬raylarının arasına bir tiyatro yapılsın" diye emreder. Bu bilgi kentin kültür hayatında önemli bir belgedir. Aynı imparatorun emriyle daha sonra baş¬ka tiyatrolar da yapılmıştır. Timur'un geri dönen elçileriyle birlikte Semer-kant'a gitmek üzere 1404 yılı Nisan ayında Trabzon'a gelen ispanya Elçisi Ruy Gonzales anılarında "Kalenin çev¬resi surlarla sarılmıştı. Güze! meyve bahçeleri, spor alanları, yarış yerleri, tiyatrolar, toplantı yerleri vardı" demektedir. Bu anılardan anlaşıldığını göre Trabzon'da birden çok antik ti¬yatro vardır. Bu Anadolu ve Ege'de kurulan uygarlıkların birer parças* olan antik tiyatrolardan sonra Trab¬zon'da bu kü'tü- alanlarına kavuş¬muştur. Ancak günümüzde bu tiyatroların izlerine hiçbir şekilde rastlan¬mamaktadır. Kaybolup gitmelerinin sebepleri de bilinmemektedir.
Trabzon kenti ve yöresi tarih boyunca birçok farklı medeniyetin yaşam sürdüğü bir bölgedir. Bu da güçlü bir kültürel mozaik oluşturur. Fatih'in 1461 yılında kenti fethe-" dişinden 1922 -1924 yılları arasındaki mübadele yıllarına kadar geleneksel halk tiyatrosu varlığını sürdürür. Bu tiyatronun genel özelliklerinden bahsedersek kılık değiştiren, kurnaz, içten pazarlıklı adam anlamına gelen Momoyeros'lar tarafından sunulan gösterilen genel olarak Noel'de başlayıp Kutsal Vaftiz günüyle biten 12 gün süresince devam ederdi. Temsiller şehirlerde gece, köylerde ise gündüz sunulurdu. Kumpanyalar temsillerini evlerde, evlerdeki avlular¬da, hava uygun olduğunda da köy yollan ve köy meydanlarında verirler¬di. Çeşitlemelerin içeriği genel olarak güldürücü ve eleştireldir. Amaç dere¬beylerinin ve katı Tımarlar'ın baskısı yönetimini alaya almak ve tepki göstermektir. Momoyeroslar temsillerine horonla başlar, horonla bitirir¬lerdi. Yani hem tiyatro sanatçıları hem de horonlarıyla dansçıdırlar.
Tiyatro adına başka nelerin yapıl¬dığını bilemediğimiz uzun yılların ardından 1880'lerde Trabzon'a Ali Bey vali olarak atanır. İleri görüşlü bir devlet adamı olan Ali Bey, tiyatroya ve mizaha meraklı bir insandı. Moli-ere'den adapte ettiği "Ayyar Hamza" özellikle ünlüdür. Padişah Sultan Abdülhamit'in tiyatroya karşı olan tavrını bildiği halde Trabzon'da tiyat¬ro çalışmaları yaptırdı.Daha önce İzmir'de kurulan Vaspuragan Tiyatro¬su ile 1864 yılında Trabzon'a turneye gelen Bayzar ve Tomas, Fasulyeciyan Ali Bey'in valiliği döneminde tekrar Trabzon'a gelirler.
Yusinyan adında 150 - 200 kişi alan bir tiyatroda verilen gösterilere vali kaymakam ve kentin ileri gelen¬leri gitmektedir. Verilen gösterimler arasında, "Yervant" adlı bir tragedya da vardı. Silvio Pellico'nin Francesca Da Rimini gösterimi Türkçe oynamış, oyunun etkili bir sahnesinde sahneye çiçekler atılmış, güvercin uçurulmuş¬tur. Fasulyeciyan bu toplulukta II. Arşak'ta Arsak rolünü oynadı. Aynı yıllarda Fasulyeciyan "12 altın karşı¬lığında" Ahmet Fehim'le anlaşarak aralarında ermeni asıllı bay ve bayan sanatçıların bulunduğu toplulukla geldiği Trabzon'da Vali Ali Bey'den çok yardım görür. Meydan-ı Şarki'de yazlık tiyatro gösterimi verirler. Jandarma komutanı Şevki tek bir yaprak üzerine oyun yazmıştır. Adı "Hayalet Şevki"dir ve bunun oynan¬masını ister. Ahmet Fehim başka oyunlardan aktarmalar yaparak oyu¬nu yeniden yazar ve üç gece oynarlar. Bu yazarına "iyi para" getirir. Bu arada İstanbul'dan gelen başka toplu¬luklar Trabzonlulara değişik oyunlar sundular. Şehrin kültür alanına büyük bir canlılığın geldiği bu yıllar 1914'-teki I. Dünya savaşına kadar devam eder. Sonra büyük bir toplumsal trajedinin yaşandığı “muhacirlik yılları" başlar.
CUMHURİYETLE GELEN DEĞİŞİM
Cumhuriyetle birlikte yeni bir heyecan yaşanır. İlk hareket spor kulüplerinden gelir. 1922'de İdman ocağı Temsil Kolu kurulur. Bu olay sporla sanatın birlikteliği açısından ülkemizde benzeri olmayan önemli bir başlangıçtır. İlk olarak "Şultan Osman'ın Mezarında" isimli oyun sah¬nelenir. Gençlerbirliği Temsil Kolu "Gazete Düşmanı" adlı oyunu 1923'te oynar. Bu tarihten 1930 yılına kadar bir boşluk var. Kayıtlarda bir faaliyete rastlanmıyor. Fakat batılı an¬lamda temelleri atılan ve başını Muhsin Ertuğrul'un çektiği İstanbul'¬daki tiyatrolar Trabzon turnelerine devam ederler. Turnelerle ilgili ayrın¬tılı bilgiler, "Muhsin Ertuğrul, Vasfı Rıza Zobu ve Ahmet Fehim Bey" anılarında mevcuttur. 1930 yılında kurulan İdmangücü Temsil Kolu Halit Fahri Ozonsoy'un "Baykuş" isimli eserini sahneler. 1933 yılına giril¬diğinde Mehmet Alper'in başkan¬lığında Halkevi Temsil Kolu kurulur. İlk oyun F. Nafiz Çamlıbel'in "Akın"dır. Dört gece sahnelenir ve oyunu 3000 kişi izler. Aynı yılın diğer oyunları yine F. N. Çamlıbel'in "Kahraman", R. N. Güntekin'in "İstikbal", Ibnürrefik Ahmet Nuri'nin "Şer'iye Mahkemesi" ve "İnkılap" isimli oyunlardır. Halkevi Temsii Kolunun 1934'teki tek oyunu Ibnür¬refik Ahmet Nuri'nin "Himmetin Oğiu"dur. Aynı yıl Bırlikspor Temsil Kolu kurulur ve şu oyunları sahneler : Yarasalar (Mahmut Yesari); Makas¬çılar, Mezarda Işık (J. Sartene) ve Nihat Sami Banarlı'mn "Kızıl Çağ¬layan" adlı oyunu. 1935 yılında dört ayrı topluluk oyun sunarlar Trabzonlulara. Halkevi Temsil Kolu "Hedef", "Mete Kahraman"; idmanocağı Temsil Kolu "Hasbahçe" isimli oyunları oynarken, diğer iki temsil kolunun oyunları tespit edilemedi. 1936 yılının oyunları Idmangücü Temsil Kolu'nun "İstiklal" (R.N. Güntekin); İdmanocağı Temsil kolu'nun "Kürsüden Uzakta", "Şer'iye Mahkemesi" (Ibnürrefek Ahmet Nuri), "Gördüğüm O Cihan" (M. Sebahattin Or), "Bir Ceset Rekoru" (Baha Dürder); Halkevi Temsil Kolu'nun "Mavi Yıldırım" (Arka Gündüz), "Çoban" (F. N. Çamlıbe!) ve o yıl ismini Trabzonspor olarak değiştiren Bırlikspor Temsil Heyeti'nin "Bir Azizlik" (E. Gluk), "Tavsiye Mektupları" (Maurry)'dır.
1937 yılında sahnelenen oyunlar ise; "Hasbahçe", "Bekir'in Bahçesi" (M. Yesari), "Çapanoğlu" (Cemil Cahit Cem). "Yağ Kandili", "Gördü¬ğüm O Cihan" (M. Sebahattin Or) ve Mahmut Yesari'nin "Mektup Arka¬daşı" dır.
1938 yılı yine Trabzonspor Temsil Kolu'nun hazırladığı N. Sami Ba-narlı'nın "Kızıl Çağlayan" isimli ese¬riyle başlar. Sonra aynı topluluk üç oyun daha sergiler. Bunların adları ise şöyle : "Gördüğüm O Cihan", "Cana¬var" (F. N. Çamiıbel), "Yarım Osman" (Aka Gündüz). Halkevi Temsil Kolu¬'nun aynı yıl içindeki oyunları ise "Derse Çalışıyoruz" (C.C. Cem), "Himmet'in Oğ!u"dur.
Halkevi Temsil Kolu'nun kuru¬luşundan itibaren sahnelediği oyun¬larda rol alan oyuncuların isimlerini vererek onları burada saygı ile anmak istiyoruz : Muhittin Kösemen, Hüse¬yin Güç, Mehmet Alper, Cemal Rıza Osmanpaşaoğlu, Abdullah Eltan, Münir Tütüncü, Mustafa Bey, Nadire Hanım, Şerife Hanım, Orhan Yurda¬kul, Enise Esneli, Saadet Hanım, Saim Özören (dekor ve kostümcü). Halis Ataman, Yusuf Sezgin, Halit Muzaf¬fer Kodu, Kemal Kefeli, Hayri Erok, Mesut Evren, Mualla Evren, Mehüka Peker (Tanyeli), Levent Akman, Melahat Timur, Afife Akman, Nevzat Gürtuna, Süleyman Hatipoğlu (müzis¬yen). Muzaffer Konuralp, Mesadet Uzel, Hüsnü Güler, Nermin Karatepe, Sıtkı Gürses, Niyazi Tarakçıoğlu, Demir Türközü, Burhan Savaşer, Kemal Gündoğdu, Rasim Altmışdört, Azam Akıdıl, Rahmi Ergüney, Murat Ateş, Suat Güreli ve Murat Nemlioğlu.
Çalışmalarının durdurulduğu 1950 yılına kadar Halkevi Temsil Kolunda tiyatro sevgisini Trabzonlulara aşıla¬yan bu değerli insanların ölenlerine rahmet, yaşayanlarına sağlıklı yıllar diliyoruz.
1939 yılı Trabzon için önemlidir. Çünkü kent bin kişilik tiyatro salonuna kavuşur ve Halkevi Temsil Kolu N.F. Kısakürek'in "Tohum" adlı oyu¬nunu ilk kez bu salonda oynar. Ayrıca "Çürük Merdiven", "Bir Damla Yaş", "Ateş". "Leblebici Horhor" Halkevi Temsil Kolu'nun bu yılki diğer oyun¬larıdır. Ayrıca İdmanocağı Temsil Kolu "Ayna "yi oynar.
1940 yılında çeşitli temsil kollarının sunduğu oyunların sayısı 15'i bulur. Bunlara şöyle bir göz atarsak; Halkevi Temsil Kolu'nun "Çoban", "Bir Gönü! Masalı" (Yusuf Sururi Eruluç), "Kanun Adamı", (V. Örfi Bengü), "Çapanoğlu", "Vatan ve Vazife" (Saim Kerim Kalkan), "Vatan Yahut Silistre" (N. Kemal), "Mahcup¬lar" (Reşit Baran), "Yarım Osman", "Bir Damla Yaş", "Çürük Merdiven", "Himmetin Oğlu", "Ateş". Aynı yıl İdmangücü Temsil Kolu "O Kadın" (A. Bisson); Doğangençlik Temsil Kolu "Kızıl Çağlayan" adlı oyunları sularlar.
1941 yılı yine Halkevi Temsil Kolu'nun sunduğu "Sekizinci Belkis" (I. Ahmet Nuri), "Para Delisi" (Yunus Nüshet Unat), "Ayşe" (Muhlis Sabahattin Bey) adlı oyunlarla açılır. Sonrasında "kör" (vefat Nedim Tör), "Şer'iye Mahkemesi", "Kahraman" gelir. Necmiati Temsil Kolu ise "Kanun Adamı" (V. Örfi Bengü) ve "Tavsiye Mektupları"nı seyirciye sunar.
1942'de Trabzonluların izlediği oyunlar; Halkevi Temsil Kolu'nun sunduğu "Değişen Adam" (V. Örfi Bengü), "Fermanlı Deli Hazretleri" (Musahipzade Celal). Idmangücü Temsil Kolu'nun oynadığı "O Kadın" (A. Bisson)'dur. Necmiati Temsil Kolu ise "Bir Damla Yaş" ve "Yirmibirinci Asırda" (M. Sebahattin Or) adlı eser¬leri sunarlar.
1943 yılında Halkevi Temsil Kolu'¬nun sunduğu dört oyun var. Bunlar : "Cehennem", "Yaşayan Ölü", "Para Delisi" ve "Erkek Güzeli" dir.
1944 yılı önemlidir. Çünkü; iki klasik oyun izler Trabzonlu Tiyatro-seveder. Bunlar; Talat Gözbak'ın sah¬neye koyduğu Shakespeare'nin "Romeo ve Juliet" ve Sofokies'in "Kral Oıdıpus"udur. Halkevi Temsil Kolu ayrıca "Kızıl Çağlayan" ve N. Fazıl Kısakürek'in "Bir Adam Yarat¬mak" adlı eserlerini oynar. İdman¬ocağı Temsil Kolu da "Gördüğüm O Cihan" ve "İnsan Sarrafi" (M. Ali Çamlıca) adlı oyunları sahneler.
1945'teki oyunlar; Halkevi Temsil Kolu'ndan "Tırtıllar" (Münir Hamdi Kutsal), "Bobstilier" (Mahmut Gür¬ses); Halkevi Temsil Kolu'nun sun¬duğu "Kanun Adamı" ve "Şer'iye Mahkemesi" dir.
1947'de yine Halkevi Temsil Kolu'nun üç oyunu seyirci karşısına çıkar. Bunlar; "Bir ilan Tahtası" (Kaşif Başkaya), "Tarih Utandı" ve "Derse Çalışıyoruz" dur.
1948 - 50 yıllan arasında toplam 16 oyunun oynandığını görüyoruz. Halkevi Temsil Kolu'nun sahnelediği oyunların adları şöyle : "Yanlış Yol", "Kumarbazlar", "Mannik Dutu", "Şeytanın Parmağı", "Başkuş", "Bir Millet Uyanıyor", "Yalnız Efe", "Yağ Kandili", "O Kadın", "Gavur İmamı", "Gördüğüm O Cihan", "Yarım Os¬man", "Hasbahçe", "Sancağın Şe¬refi", "Devrim Yolcuları". Doğangenç¬lik Temsil Kolu'nun tek oyununun adı; "Bir Damla Yaş"dır.
TİYATROLU YILLARIN SONUNA DOĞRU
1951'dek Doğangençlik Temsil Kolu'nun "Ali Yerine Veli" isimli oyunu yılın tek sahnelenen oyunudur. Artık o coşkulu tiyatro yılları sona ermektedir. Çünkü heykellerinin faaliyetleri durdurulmuş diğer spor kulüpleri de temsil kollarına verdikleri önemi giderek azaltmışlardır.
1953'te Trabzon'da artık son oyunlar oynanır. Doğangençlik temsil kolunu7i "Gördüğüm O Cihan", "Bir Ceset Rekoru", "Kanun Adamı", "Ört Ölelim", "Bir Damla Yaş" adlı oyun¬larından sonra Trabzon'da perdeler kapanır. Sonraki yıllarda turnelere çıkan Ankara ve İstanbul Tiyatroları Trabzon'a gelirler. Devlet Tiyatrolarının ve özel tiyatroların oyunları ilgiyle izlenir. Bu yıllarda var olan sahneler de birden kayıplara karışır. Turneye gelen tiyatrolar sinema salonlarında oyunlarını sunarlar.
AMATÖR TİYATRO KULÜBÜ DÖNEMİ
Trabzon'da perdelerin kapandığı 1953 yılından on yıl sonra 1962 yılında bir gurup tiyatro sevdalısı in¬san ortaya çıkar. Amaç perdeyi yeni¬den açmaktır. Haluk Ongan, Yusuf Sezgin, İzzet Ergüney, Sina Kani, Turhan Feyzioğlu, Erdem Aksoy, Yüksel Albayraktar, İbrahim Küçük-tepe ve Fikret Tercan'ın gayretleriyle "Amatör Tiyatro Kulübü" kurulur. Dönemin Belediye Başkanı Suat Oyman'ın bugünkü Hamamizade İhsan Bey kültür Merkezi'nin altındaki bodrum kiralanır. Yıllarca tütün depo¬su olarak kullanılan bodrum onarılır, sahnesi yapılır, ışık sistemi kurulur ve seyirci koltukları büyük bir heyecanla yapılır. İlk oyun olarak Turgut Özakman'ın "Duvarların Ötesi" seçilir ve Haluk Ongan'ın rejisiyle sahnelenir. Oyun yıl boyunca büyük bir ilgi görür, çevre ilçelere turneye gider.
1954'teki AMATÖR Tiyatro Kulü¬bü Tomas Heffer ve Jasua Logan'ın yazdığı "Zafer Madalyası"nı sahneye koydu. 1965 yılında 504. Fetih şenlik¬lerine "Fatih'ten Tablolarla" katıldı.
1966'da bu kez Nazım Kurşulunun "Fatih'ini sahneye koyar Haluk Ongan. 1967'de ise aynı yazarın "Tuzak" isimli oyununun sahnelen¬diğini görüyoruz. 1968'de "On İki Öfkeli Adam", 1969'da ise "Melekler Mutfağı" adlı oyunları yine Haluk Ongan sahneler. 1971 yılında "Montserrat"ı Turgut Aksoy yönetir. Trabzon Amatör Tiyatro Kulübü 1973 yılında iki oyun sahneler. Bunlar; "Bir Tavsiye Mektubu" ve "Balabanağa" dır. Rejiler yine Haluk Ongan tarafından yapılmıştır. 1975'te ise Kerim Korcan'ın "Linç" adlı eserinin sahnelendiğini görüyoruz. 1976'da Trabzon seyircisi bir Gogol izler. "Müfettiş" Halk Eğitim Merkezi'nde oynanır. Bu arad 1972, 1974 ve 1976 yıllarında Haluk Ongan "Allı tle Güllü", "Pamuk Prenses" ve "Tom Sawyer" isimli çocuk oyunlarını sahneler.
KTÜ'DEKİ TİYATRO ÇALIŞMALARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi bünyesinde oluşturulan tiyatro toplulukları, her ders yılında kentin kültür hayatına renk katmak üzere değişik oyunlar sunarlar. Önceleri şehirdeki sinemalarda izleyicilere sunulan oyunlar KTÜ Kültür Merkezi yapıldıktan sonra burada oynanmaya başlanır ve sezon sonları turnelere çıkılır. Şimdi bu çalışmalara bir göz atalım. 1969'da Aziz Nesin'in "Toros Canavarı" ilk sahnelenen oyun mudur bilinemiyor? 1974 - 1978 yılları arası İsmail Akçay yönetiminde sahneye konulan eserler; "Paydos" (C. Fehmi Başkut), "Balıkesir Muhasebecisi" (R. N. Güntekin) - 1975 yılında sahnelenen bu oyunda bu satırların yazarı da rol almıştır 1976 - 1977'de İsmail Akçay'ın yazıp yönettiği "Nefret ve Hüküm" çevre il ve ilçelerde de oynanmıştır. 1980 ve 1984 yılları arasında Murat Çelikel'in yönetiminde üç oyun hatırlıyoruz : "Sokrates Savunuyor", "Keşanlı Ali Destanı" ve "Söylev". 1987'den itibaren KTÜ Güzel Sanatlar Bölümüne okutman olarak atanan Ahmet Akyol'un yönetiminde bugüne kadar birçok oyun sahnelendi. Ahmet Akyol'un yönettiği oyunların yıllara göre bazıları şöyle; "
Ayakta Durmak İstiyorum (Tarık Buğra) 1987,
İçimizden Biri (Ahmet Akyol) 1988,
Bekleyenler (Remzi Özçelik) 1989,
Yedi Kocalı Hürmüz (Sadık Şendil) 1990,
Gühortasında Karanlık (Sıdney Kıngsley) 1991,
Bir Ölümün Toplumsal Anatomisi (Oktay Arayıcı) 1992,
Hürrem Sultan (Orhan Asena) 1993,
Yarası Olan Gocunur (Ahmet Akyol) 1994,
Duruşmalar (Remzi Özçelik) 1995,
Topuzlu (Hidayet Sayon) 1998
Trabzon Devlet Tiyatrosu 1987 yılında dönemin Kültür ve Turizm Bakanı A. Mesut Yılmaz ve Devlet Tiyatrolan Gene! Müdürü Prof. Dr. Raik Alnıaçık'ın girişimleriyle kurulur. Tiyatronun Müdürlüğüne Ankara Devlet Tiyatrosu sanatçısı Erhan Gökgücü atanır. 7 Ekim 1987 tari¬hinde Necati Cumalı'nın yazdığı "Boş Beşik" adlı oyunla perdeler açılır. Oyunun yönetmenliğini "Hocaların Hocası" Mahir Canova yapar. 1987 -1988 sezonunun diğer oyunları ise Prof. M. Bozkurt Kuruç'un rejisiyle C. Marlove'un "Dr. Faustus", Erhan Gök-gücü'nün rejisiyle kendi eseri olan "Kısmet", Sönmez Asotay'ın rejisiyle Barıllet ve Gredy'in "Kaktüs Çiçeği" ve yine Erhan Gökgücü'nün rejisiyle J. Mortımer'in "Savunma" adlı oyun¬larıdır. Çocuk oyunu olarak Atilla Şendil ve Murat Atak'ın rejilerini yaptığı Salih Yakın'ın "Mavi Masal'ı sahnelenir.
1988 - 1989 sezonunda istifa eden Erhan Gökgücü'nün yerine müdürlük görevine yardımcısı Serhat Nalbantoğlu getirilir. Sezonun ilk oyunu İsmet Hürmüzlü'nün rejisiyle, Cahit Atay'ın yazdığı "Ana Hanım, Kız Hanırn"dır. Daha sonra sırasıyla i. Bekir Ağlagül'ün yönettiği, A. Çehov -Neil Simon'un "Sevgili Doktor", Ahmet Evintan'ın yönettiği, Adalet Ağaoğlu'nun "Çatıdaki Çatlak", Meral Üner'in yönettiği Diego Fabri'nin "Gönül Avcısı", Serhat Nalbantoğlu'nun yönettiği Oktay Rıfat'ın "Çil Horoz" ve Özcan Pala'nın yönettiği Sönmez Atasoy'un "Yedi Köyün Yargıcı" adlı çocuk oyunu sah¬nelenir.
1989 - 1990 sezonunda sahnele¬nen oyunlar ise şöyle : Haldun Taner'in "Gözlerimi Kapa¬rım Vazifemi Yaparım" yönetmeni Macit Flordun, S. Mrozek'in "Sığın¬tılar" yönetmeni Mustafa Avkıran, Ülker Köksal'ın "Barış Gezegeni" (çocuk oyunu) yönetmeni Murat Atak, Aurel Baranga'nın "Kamuoyu" yönetmeni Serhat Nalbantoğlu.
1990 - 1991 sezonunun ortasında Serhat Nalbanoğlu'nun istifasıyla müdürlük görevine Murat Atak atanır. 8u sezonun ilk oyunu Şakir Gürzumar'ın yönettiği Turan Oflaz-oğlu'nun "Genç Osman" adlı eseri olur. Devamında Özcan Pala'nın rejisiyle Coşkun Irmak'ın "Kuş", Murat Atak'ın rejisiyle Ülker Köksal'ın "Besleme" ve yine aynı yönetmenin yorumuyla Cahit Atay'tn "Karaların Memetleri" gelir. Aynı yıl Nezihe Araz'ın yazdığı "Akıllı Tavşan Güçlü Aslan" adlı çocuk oyunu ise bugün artık aramızda olmayan, saygıyla andığımız gerçek sanatçı Osman Hacımustafa yönetir. Ayrıca Trabzon Devlet Tiyatrosu 1991 - 1992 sezo¬nunda diğer Devlet Tiyatrolarının katılımıyla gerçekleşen I. Muhsin Ertuğrul Tiyatro Şenliklerine ev sahipliği yapar.
1992 - 1993 sezonu Murat Atak¬'ın rejisiyle Haldun Taner'in yazdığı "Ay Işığında Şamata" adlı oyunla başlar. Bu arada yine bir istifa sonrası müdürlüğe Mesut Turan getirilir. Aynı sezonun diğer oyunları ise şöyle; I. Bekir Ağlagül'ün yönettiği G. Figuerıedo'nun eseri "Ezop", Ersin Yenar'ın yönettiği A. Fugard - John Kanı'nın yazdığı "Ada", Sean O'Casey'in yazdığı Kartal Tibet'in yönettiği "Silahşorun Gölgesi", Tur¬gut Özakman'ın yazdığı. Işıl Toprak'ın yönettiği "Sarıpınar 1914" ve çocuk oyunu olarak Yılmaz Onay'ın yazdığı Burak Karaman'ın yönettiği "Şarkı¬larımız Ölmesin" dir.
1993 - 1994 Tiyatro mevsiminde Trabzon Devlet Tiyatrosunda ilk kez yabancı bir yönetmen oyun sahneye koyar. C. Goldoni'nin "İki Efendinin Uşağı'nı Danil Holliger yönetir. Daha sonra sırasıyla Aziz Nesin'in "Hadi Öldürsene Canikom" unu Rüçhan Gürel, Vasfi Öngören'in "Asiye Nasıl Kurtulur"unu Çetip Ipekkaya, W. Shakespear'ın "Venedik Taciri"ni Işıl Kasapoğlu, Müsahipzade Celal'in "İstanbul Efendisi"ni Erfun Uçucu, Semih Çelenk'in çocuk oyunu "Zaman Fırfırıyla Yolculuk" adlı eseri¬ni Burak Karaman yönetir. 1994 sezo¬nunun bitiminde Mesut Turan'dan boşalan müdürlük görevine Rüçhan Gürel atanır.
1994 - 1995 sezonunun oyunları Haldun Taner'in yazdığı Oğuz Aral'ın yönettiği "Keşanlı Ali Destanı" ile başlar. Diğer oyunlar ise şöyle sıralayabiliriz. Vedat Türkali'nin yazdığı, Zekai Müftüoğlu'nun yönet¬tiği "Dallar Yeşil Olmalı", Sam Shapperd'ın yazdığı Tunç Yalman'ın yönettiği "Aç Sınıfın Laneti", Murathan Mungan'ın yazdığı Nurhan Karadağ'ın yönettiği "Taziye", Curzio Molaparte'nin yazdığı İsmail Bekir
TRABZON'UN TİYATRO TARİHİ
Trabzon'un tarih sahnesinde görünüşü M.Ö.2000 yıllarına kadar dayanır. Bu 4000 yıllık tarihsel süreci şöyle bir incelediğimizde Trabzon'un Tiyatro ile tanışması günümüzden 1400 yıl kadar öncedir.
Fatih'in 1461 yılında kenti fethedişinden, mübadele yıllarına kadar Geleneksel Halk Tiyatrosu varlığını sürdürür.
1880'ler de Trabzon'a ileri görüşlü bir devlet adamı olan Ali Bey, Vali olarak atanır ve Trabzon'da tiyatro çalışmaları yaptırır.
Vali Ali Bey zamanında, kentin kültür alanına gelen büyük canlılık 1914'deki I.Dünya Savaşına kadar devam eder.
1922'de İdmanocağı Temsil Kolu kurulur.
1923-1930 yılları arasında başını Muhsin ERTUĞRUL'un çektiği İstanbul'da ki tiyatrolar Trabzon'a turne düzenlerler.
1930 yılında İdmangücü Temsil Kolu kurulur.
1933 yılında Halkevi Temsil Kolu kurulur.
1930'lu yıllarda kurulduğu tahmin edilen Birlikspor Temsil Heyeti, 1936 yılında ismini Trabzonspor Temsil Kolu olarak değiştirir.
1939 yılında Trabzon 1000 kişilik Tiyatro Salonuna kavuşur.
1940 yılında çeşitli temsil kollarının sunduğu oyunların sayısı 15'i bulur.
1944 yılı önemlidir. Çünkü, iki klasik oyun izler Trabzonlu Tiyatroseverler. Bunlar; Talat GÖZBAK'ın sahneye koyduğu Shakespeare'nin "Romeo ve Juliet" ve Sofokler'in "Kral Oıdıpus" udur.
1948-1950 yılları arasında Trabzon'da toplam 16 oyun oynanır.
1951'de Doğangençlik Temsil Kolu'nun "Ali Yerine Veli" isimli oyunu yılın tek sahnelenen oyunudur.
1951 yılında artık o coşkulu tiyatro yıllan sona ermektedir. Çünkü Halkevlerinin faaliyetleri durdurulmuş, diğer spor kulüpleri de temsil kollarına verdikleri önemi giderek azaltmışlardır.
1953'de Trabzon'da artık son oyunlar oynanır ve perdeler kapanır.
1953'den sonraki yıllarda turnelere çıkan Ankara ve İstanbul Tiyatroları Trabzon'a gelirler. Devlet Tiyatrolarının ve özel tiyatroların oyunları ilgiyle izlenir. Bu yıllarda, varolan sahnelerde birden kayıplara karışır. Turneye gelen tiyatrolar sinema salonlarında oyunlarını sunarlar.
1962 yılında "Amatör Tiyatro Kulübü" kurulur. Dönemin Belediye Başkanı Suat OYMAN'ın desteğiyle, Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi'nin altındaki bodrum kiralanır. Yıllarca tütün deposu olarak kullanılan bodrum onardır, ışık sistemi kurulur ve seyirci koltukları büyük bir heyecanla yapılır. İlk oyun olarak Turgut OZAKMAN'ın "Duvarların Ötesi" seçilir ve Haluk ONGAN'm Rejisiyle sahnelenir. Bu kulübün 1976 yılına kadar oyun sahnelediği bilinmektedir.
1969 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi bünyesinde oluşturulan tiyatro topluluğu tarafından bir oyun sergilendiği bilinmekte ancak ilk sergilenen oyun olup olmadığı bilinememektedir. Karadeniz Teknik Üniversitesi Tiyatro Topluluğunca uzun yıllar oyunlar sergilenmiştir.
1987 yılından itibaren K.T.Ü. Güzel Sanatlar Bölümüne Okutman olarak atanan Ahmet AKYOL'un Yönetiminde bugüne kadar birçok oyun sahnelendi ve günümüzde de halen sahnelenmeye devam etmektedir.
1987 yılında Trabzon Devlet Tiyatrosu kurulur ve ilk oyununu 7 Ekim 1987 tarihinde sahneler.
1993 yılında Varlam Lali NİKOLADZE ve Necati ZENGİN Trabzon Sanat Tiyatrosu Topluluğunu kurarlar ve birçok oyun sergilerler. Halen devam etmektedir.
2000-2005 yılları arasında Trabzon Devlet Tiyatrosu, Uluslararası Tiyatro Festivalini "Tiyatro Buluşması" adı altında düzenlemiştir. 2006 yılından bu yana festival komitesi ülkelerin büyüyen ilgileri nedeniyle içeriğini genişletmiştir. 2007 yılında Sekizinci kez düzenlenen festivalde, Trabzon Devlet Tiyatrosu, festivali, dünyaya tanıtmayı amaçlamaktadır.
